TIJD VOOR GODS SCHEPPING
DE OPROEP
Het hele jaar door worden de kerken opgeroepen om op een bijzondere manier Gods grote werk in Jezus Christus in herinnering te roepen Elk jaar worden we van Advent, Kerstmis en Driekoningen geleid naar de vastentijd, Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren. En als de adventperiode er weer aankomt, bereiden we ons niet alleen voor op het Kerstfeest, maar bidden we ook om de komst van het Koninkrijk van God. De ene ‘reminder’ volgt op de andere – één ononderbroken keten – die jaar in jaar uit herhaald wordt.
Maar, verrassend genoeg, is er geen speciale tijd ingesteld om ons er aan te herinneren dat God de schepper van hemel en aarde is; de bron van leven. De jaarlijkse cyclus van speciale tijden en dagen richt zich op het tweede en derde artikel van de Geloofsbelijdenis, op Jezus Christus en de Heilige Geest. Er is geen speciale tijd gereserveerd om God als schepper van al wat is te danken en te loven.
We dringen er bij de kerken op aan om de periode vanaf de eerste september tot de tweede zondag in oktober te bestemmen als een gelegenheid om samen na te denken over God als schepper en over de gave van het leven.
De opmaat van veel kerkdiensten op zondag zijn de woorden:
Onze hulp is in de Naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft
De basis ligt er dus al. Ook al is voor christenen de opstanding van Christus de oorspronkelijke en primaire betekenis van de zondagsviering, toch rijst hier de vraag: hoe kunnen we de nieuwe schepping, ingeleid door de opstanding, vieren zonder tegelijkertijd Gods scheppende en onderhoudende kracht in herinnering te roepen?
Drie-eenheidszondag, die volgt op Pinksteren, onderstreept het onscheidbare verband tussen God die schept, die verzoent en die tot vervulling brengt. Gebeden die gedurende het hele jaar gezegd worden, kunnen veel verwijzingen naar de schepping hebben, en het is belangrijk om zulke verwijzingen te onderscheiden en er intenser gebruik van te maken.
Maar de behoefte aan een speciale tijd blijft:
• een tijd om ons weer bewust te worden van de heiligheid van de schepping en van het feit, dat wij deel van die schepping zijn, samen met de andere schepselen;
• de erkenning dat we geroepen zijn om te dienen en zorg te hebben voor Gods schepping.
Kortom, een tijd om te loven en een tijd van boetedoening en vernieuwing.
We doen deze oproep om te komen tot een officiële verandering van het liturgisch jaar. Wat we nodig hebben is eenvoudigweg een periode van algehele gemeenschappelijke aandacht voor de Schepper en de schepping in de kerkelijke vieringen en erediensten.
Waarom dringen we nu zo op aan op dit voorstel?
De reden zal duidelijk zijn: onze relatie met Gods schepping is danig verstoord. Door onze uitputting van de planeet hebben we ernstige schade aangericht en we dreigen nu ook nog de zogenaamde ‘rest’ van de schepping te vernietigen. De gevolgen van ons handelen zijn rampzalig: vergiftiging, vernietiging en dood.
De huidige situatie roept fundamentele vragen op over de manier waarop wij uitdrukking geven aan ons geloof in ons dagelijks leven. Hebben we werkelijk begrepen wat het betekent ‘geschapen’ te zijn? Te leven temidden van ander leven? We zijn genoodzaakt de vraag te stellen waarom en wanneer de dingen een verkeerde wending maakten. Hoe kon het gebeuren dat de bronnen van onze planeet uitgebuit werden en dat lucht, aarde en water vol zitten met giftige stoffen en afvalproducten?
We hebben een gemeenschappelijke tijd nodig om deze vragen helder te krijgen, een tijd:
• om de omvang van de crisis in te zien;
• om na te denken over wat dat betekent voor ons geloof;
• om van gedachten te wisselen met elkaar en met mensen met andere (geloofs)overtuigingen;
• om te leren van wetenschappelijke onderzoekers en deskundigen;
• om nieuwe wegen te ontdekken en om nieuwe verplichtingen op ons te nemen – als gemeenschap én als individu.
Op deze manier biedt een Tijd voor de Schepping een gelegenheid aan alle Europese kerken, zowel in Oost als West Europa, om:
• zich te verenigen in gemeenschappelijke lofprijzing
• te delen in de bronnen van hun tradities
• te werken aan een nieuwe levensoriëntatie van hun samenlevingen.
In de geest van de Europese Oecumenische Assemblees in Bazel en Graz, stelt de Charta Oecumenica: “Samen willen we helpen om duurzame leefomstandigheden te creëren voor de hele schepping”.
Deze verplichting opent onvermijdelijk een horizon die verder reikt dan de grenzen van Europa.
De Europese kerken behoren tot de landen die een overmatig beslag leggen op de bronnen van de planeet, wat in feite uitloopt op een nieuwe vorm van niet te tolereren onrecht. De manier van leven in Europa verdiept de kloof tussen de rijke en arme landen steeds meer, wereldwijd.
De klimaatverandering is hiervoor illustratief: Europese landen zijn verantwoordelijk voor een hoge uitstoot van broeikasgassen, maar de rampen die het gevolg zijn van de constante stijging van de temperatuur treffen vooral de armere landen van de wereld. Een nieuwe benadering t.a.v. Gods schepping is daarom niet alleen een zaak van zelfbescherming, maar ook van rechtvaardigheid.
De Tijd voor Gods Schepping, die wij voorstellen, biedt een gelegenheid om opnieuw na te denken over solidariteit en de verplichtingen die voortvloeien uit ons (mede)schepsel zijn.