Maak het in de kamer of ruimte donker en luister aandachtig naar het eerste deel van “die Schöpfung “ van Haydn.
Als je in de schemer of het duister zit, luister je anders dan in daglicht. Je wordt minder afgeleid door je ogen omdat er minder te zien is en daardoor word je ontvankelijker, met name voor dat wat te horen is.
Nachtdieren hebben een goed gehoor…
Die Schöpfung van Joseph Haydn
Haydn heeft het scheppingsverhaal uit de bijbel in zijn oratorium 'Die Schöpfung' op indrukwekkende manier op muziek gezet. Het oratorium bestaat uit drie delen. Behalve koor en orkest heeft Haydn drie solisten ingezet: sopraan, tenor en bas, die de rollen vertolken van de drie aartsengelen: Gabriël, Uriël en Raphaël.
Het eerste deel van Die Schöpfung begint met een instrumentale inleiding, deze beschrijft de oerchaos, de woeste en vormeloze aarde, voordat God met zijn schepping begon. Hierna volgt de overgang van donker naar licht: de eerste scheppingsdag. De scheiding van water en hemel, de tweede scheppingsdag. Vervolgens de derde scheppingsdag, het ontstaan van de aarde, planten en bloemen, waarna op de vierde dag de zon, maan en sterren worden geschapen.
Na deze vier scheppingsdagen wordt het eerste deel afgesloten met een grootse hymne door het koor en de drie aartsengelen.
Het tweede deel van het oratorium opent met een vogelaria, waarna ook de vissen aan bod komen, de vijfde scheppingsdag. Op de zesde scheppingsdag komt het hele dierenrijk voorbij, de leeuw, tijger, hert, paard, rund, schaap en de worm. Tenslotte is het de mens die de kroon op de schepping vormt. Als afsluiting van dit deel zingt het koor over de voleinding van het grote werk.
In het derde deel bezingen Adam en Eva de heerlijkheid van het paradijs. In dit deel draait het om rust, schoonheid, vrede, geluk en liefde.
Het koor sluit af met een prachtige fuga met de lofprijzing `Des Herren Ruhm erbleibt in Ewigkeit. Amen'
De tekst van dit oratorium is opgebouwd uit drie verschillende elementen.
1) Verhalende gedeelten in de recitatieven. Deze vertellen van Gods scheppende daden in bewoordingen die ontleend zijn aan het eerste bijbelboek Genesis 1:1-31, en 2:7.
2) Beschrijvende gedeelten, voornamelijk in de aria's.
3) Hymnische gedeelten, waarin God's scheppingsdagen worden geprezen. Deze vinden we in de koordelen en stammen gedeeltelijk uit de psalmen.
* Maak een lijst(je) waarop u schrijft wat naar uw idee donker en duister /chaotisch is.
Wat kan bijdragen om het licht (er) te laten worden?
* “Licht zijn voor elkaar” betekent “goed “zijn voor elkaar. Het vraagt inzet en engagement.
Duisternis wordt vaak gelijkgesteld met het “kwaad”.
Kan, of wil je een licht zijn voor een ander?
Wat vraagt het om zo met anderen om te gaan?
* Maak een lijstje met eigenschappen van een goede leefruimte. Denk daarbij aan het landschap en aan de sociale leefruimte.
Wissel met elkaar uit.
* Uit het duister naar het licht
In de Paasnacht met elkaar wachten op het licht van de morgen. Daarmee de her-schepping van de mens tot u laten doordringen.
* Fietstocht leefruimte
Ontdek met elkaar wandelend of fietsend de leefruimte rond uw kerk. Dat kan bijvoorbeeld door het organiseren van een wandel- of fietstocht in de vakantieperiode en daarvoor ook gasten uit te nodigen of op een vaste middag per maand een open fietstocht houden die door iemand is voorbereid.
Wissel met elkaar na afloop uit wat mooi was en wat lelijk en wat nog meer opviel.
* Zorgboerderijen, landwinkels, natuurcentra
Organiseer een fietstocht naar nabijgelegen zorgboerderijen, landwinkels of natuurcentra of een agrarische natuurvereniging. Vraag of iemand ter plekke iets vertelt over hun relatie tot de leefruimte: het landschap om hen heen en de leefruimte met elkaar.
Wissel met elkaar uit wat u en de ander verbindt met het dorp, de stad en het landschap om u heen. www.zorgboeren.nl
www.landwinkel.nl
www.natuurmonumenten.nl
www.innatura.nl
Om te lezen:
Vlinders - het boek dat zich nog moet ontpoppen
Door Annick de Witt e.a.
2005 €8,50
NB: alleen rechtstreeks te bestellen via www.waarde.nl
Het boek dat zich nog moet ontpoppen is een creatief participatieboek. Het is namelijk nog niet 'af'. Het is een boek met lege ruimtes en prangende vragen. Een boek dat zich - net als een rups - nog moet ontpoppen.
Nederland weer mooi- opweg naar een nartuurrijk en idyllisch landschap.
Jaap Dirkmaat,
Beek-Ubbergen, Vereniging Nederlands Cultuurlandschap, 2006
www.nederlandscultuurlandschap.nl