subscribe to the RSS Feed

Start a movement

Herman RadstakeEind januari stond op Facebook dat alle 25.000 geproduceerde Fairphones onderweg zijn naar hun kopers. 24.000 mensen kochten tussen begin mei en september een idee voor een eerlijke smartphone. Letterlijk een idee, want hij moest nog gemaakt. Ik was er een van.

De droom

Nu waren de kenmerken al wel bekend: de materialen, vooral een paar metalen, zouden afkomstig zijn uit mijnen waar mijnwerkers relatief eerlijk worden behandeld, waar geen kinderen ondergronds het zware werk doen en de mijnen geen bron van inkomsten zijn voor krijgsheren in een burgeroorlog (Congo). Daarbij beloofden de initiatiefnemers dat de fabrieksarbeiders ook eerlijk betaald zouden worden en onder (relatief) gunstige arbeidsvoorwaarden de telefoon in elkaar zouden zetten. Daarbij wilden ze een e-afvalverwerkingsprogramma opzetten en kreeg de telefoon een open Operating System, dat eigenaars desgewenst konden veranderen. Alles gericht op zo lang mogelijk meegaan.

Dat sprak mij aan. De gruwelverhalen over de productie van smartphones, iPhones en iPads komen regelmatig genoeg in het nieuws om er een slecht gevoel aan over te houden als ik er 1 zou kopen. Bij gebrek aan alternatief koop ik dan sommige dingen maar niet. Uiteindelijk ben ik sterk overtuigd van de kracht van gezamenlijke consumenten om producenten te bewegen. Ook in de richting van duurzamer en eerlijker productie.

Dat gebrek aan alternatief lag ook aan de basis van de Fairphone: er was een plan voor een campagne tegen mobieltjes, omdat die zo’n spoor van vernietiging achter zich laten in het productieproces. Maar, redeneerde het gevraagde campagnebureau, dan moet je wel een alternatief bieden. En dat was er niet.

De gedachte

l_fairphoneUiteindelijk besloten de betrokkenen, waaronder Fairphone-directeur Bas van Abel, samen met een paar andere bedrijfjes om een sociale onderneming op te richten en dan maar zelf zo’n smartphone te maken. Ze onderzochten eerlijke alternatieven voor de huidige grondstoffen van alle onderdelen (en dat zijn er heel veel), productiemethoden, etc., maakten afspraken en vonden een fabrikant die bereid was binnen de voorwaarden het risico te nemen. Europese fabrikanten werden niet gevonden, wel een in China. Onbedoeld want de (eerste) Fairphone is bedoeld voor – en tot nu ook verkocht in – Europa, en het energieverbruik en CO2-uitstoot gemoeid met transport van China naar Nederland is nu eenmaal hoger dan vanuit een Europese fabriek.

Het is maar een van het indrukwekkend aantal details waarover de initiatiefnemers hebben nagedacht en waarvoor ze oplossingen hebben gevonden. Passend bij ‘fair’ vond ik ook dat alle stappen, keuzes en afspraken via blogs voor kopers en publiek transparant werden verantwoord en uitgelegd. Ook waar eerlijkheid niet haalbaar bleek.

De details kunt u zelf nalezen, met foto’s en filmpjes, op de site van Fairphone.

De daad

De financiering was minstens zo doortastend. Pas bij een daadwerkelijke verkoop van 5000 stuks wilde de fabrikant gaan produceren. De verkoop startte als crowd fundingsactie begin mei met 15 juni als deadline. De vraag bleek groot: zonder enorme reclame-acties, maar met stimulerende inzet van social media, waren er op 15 juni 10.186 verkocht. Deze vroege bestellers kregen als dank een inscriptie hierover in hun toestel.

Ontwikkeling, test en certificering van prototypes en productie namen tot eind december. In de tussentijd werden kopers en andere belangstellenden regelmatig verblijd met updates over de voortgang, teleurgesteld met vertragingsberichten en nieuwsgierig gemaakt met berichten over verbeteringen.

De hele maand januari was nodig om ze af te leveren bij de geduldige, enthousiaste en betrokken kopers. Ik werd heel vrolijk van alle ‘posts’ die op de diverse forums verschenen na ontvangst van het langverwachte speeltje.

Het resultaat

fairphone03Mijn ervaringen met smartphones waren minimaal. Zo ben ik nog veel aan het uitzoeken, en zal een deel van de kwaliteiten ‘gewoon’ bij Android horen. Een paar Apps zijn speciaal voor de Fairphone bedacht, zoals een rustknop, die de Phone tot anderhalf uur laat slapen, zodat je kunt mediteren, concentreren of onthaasten. Of een uit/aan-app, die de telefoon bijvoorbeeld ’s nachts uitzet, maar ’s ochtends weer aan, om energie te sparen. Zelfs navigeren kan ik ermee, wat mij de aanschaf van zo’n apparaat bespaart, en waarschijnlijk ook op de fiets bruikbaar zal zijn.

Het meest hoopvolle, en voorbeeldige voor gelovigen, vind ik de moed van Fairphone om in te breken in de productie van wat inmiddels bijna het meest verbreide product ter wereld is. Het motto van Fairphone is ‘Buy a phone, start a movement’. Het was niet de bedoeling om ‘consumenten elektronica’ te gaan maken, maar om het gesprek over productieketens te openen, zegt Fairphone er zelf over. Nu de productieketen van zo’n ingewikkeld product succesvol is opengebroken, kan ieder ander product ook eerlijk worden gemaakt. Het begin is gemaakt. Wie volgt?

De droom 

Vanaf het begin van deze column mist u er 1000. Ik ook. KPN, adviseur van Fairphone, zou deze 1000 hebben gekocht, maar ze zijn tot vandaag nog niet in de webwinkel verschenen. U hoeft er niet op te wachten. Terwijl ik dit op 3 februari schrijf, meldt Fairphone dat zich al ruim 29.000 belangstellenden hebben gemeld voor de volgende oplage, dat over enige tijd de verkoop van start gaat en dat Fairphone ze rond midzomer hoopt af te leveren.

 

Herman Radstake – februari 2014

 

 

 

 

Zegt het voort:

(reCAPTCHA is onze beveiliging tegen spam)