Levend Huis • Ecospiritualiteit en schepping

Bezieling
Samen hebben we dit bedrijf 15 jaar geleden opgezet nadat we, ook financieel gezien, gedwongen waren nieuwe keuzes te maken. Om het boerenbedrijf te kunnen voortzetten waren we genoodzaakt tot schaalvergroting, of stoppen. We kozen voor verandering.
Onze bezieling ligt voor ons beide in meer behoefte aan rust en ruimte, in onze behoefte om opnieuw te aarden en van de seizoenen te genieten en zo een stukje paradijs op aarde te scheppen. Maar vooral ook om de verbinding tussen mensen uit de stad en het platteland, natuur en het boerenbedrijf als bron van bestaan te verwezenlijken. Een boerderij plus… We schakelden over van melkvee naar vleeskoeien, startten met agrarisch natuurbeheer en educatie, er kwam een winkel bij, en nu is er een zorgboerderij in aanbouw.
Voor mij Maaike, ligt mijn bezieling ook in mijn fascinatie voor bloemen en planten en mijn geloof. Ik wil dit stukje aarde beter en mooier achterlaten dan het was, zodanig dat als Jezus terugkomt op aarde hij het goed vindt.
Voor mij, Jan ligt mijn bezieling ook in de zoektocht die ik maakte om een bedrijf te hebben dat aansluit bij mijn passie, mijn hart voor dieren en mensen. Ik heb als boerenzoon niet alleen in Wageningen gestudeerd, maar ook filosofie en theologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Maar vooral heb ik geleerd van Dag Hammerskjold, voormalig secretaris generaal van de Verenigde Naties die een inspirerende boekje Merkstenen achterliet. Hij leerde me kiezen en loslaten om te komen tot dat ego, die persoonlijkheid die bij mij past en mij daarin dan volledig te laten rijpen. Die weg van verlossing van ego's die ik ook binnen in mij had, is gepaard gegaan met veel pijn en lijden. Loslaten is moeilijk.
Loslaten ook van de familie tradities en de kerkelijke tradities in ons dorp. Maar in alle hopeloosheid die ik heb moeten evaren was er altijd een ervaring van hoop. Ik bleef dromen en ontwikkelde visies en had het lef om door te gaan ondanks de hindernissen. Door gaan met het leven op het land hier dat mij voor ogen staat om de veelvormige schepping aan bod laten komen en zo mijn relatie tot de Schepper gestalte geven.
Aan de rand van ons erf is een klein gras-eiland omringd door water. Het is de openluchtkapel. Ruimte voor geloof en bezieling heeft ook hier een plek gekregen. We werken op dit bedrijf aan voedsel voor "lijf en ziel", zoals dat ook op kloosterboerderijen gebeurt.

Problemen
Het grootste probleem is dat we ontworteld en vervreemd raken en dat manifesteert zich in wat we dagelijks eten. We zijn de verbinding kwijtgeraakt met onze omgeving en met wat ons voedt. De machten en krachten van de voedsel-industrie en de doorgaande globalisering zijn een grote zorg. We gaan door met voedsel daar te halen waar het 't goedkoopst geproduceerd kan worden en rekenen de schade aan het milieu niet door.
De productie van wat we eten is uit de hand gelopen. Aanvankelijk aten we wat onze omgeving bood, de groenten uit de tuin en van het land, het fruit uit de regio, het vlees van vee uit Nederland en het brood van de granen van eigen akkers. Nu worden voor het fokken van varkens hier, elders in de wereld regenwouden gekapt om soja te verbouwen… Boeren zijn vaak met handen en voeten gebonden aan de voedsel-industrie. De stad Londen berekende dat het voor 80 % van zijn voedsel afhankelijk is van het buitenland. Dat geeft een enorme milieubelasting en aantasting van de natuur elders, energie en water. Eten is thans een morele daad.

Hoop
Het is wonderlijk om te ontdekken hoe de oude spijswetten in de bijbel een basis kunnen zijn om opnieuw te doordenken wat goed en kwaad is.
Hoop geeft ook dat onze inzet, om burgers weer te betrekken bij de boerderij, vruchten afwerpt. Veel boerderijen zijn al overgestapt op dienstverlening aan burgers door verkoop van regioproducten, educatieve mogelijkheden, recreatie, zorgboerderijen en kinderopvang als bron van inkomsten aan hun bedrijf toe te voegen. Met name de kinderopvang en dagopvang groeien het hardst. Op deze wijze werken wij aan een nieuwe verbondenheid tussen mensen, het boerenbedrijf, het bebouwde land en de natuur. Onze boerensolidariteit komt opnieuw tot leven.
Ook maken we afspraken met het bestuur van steden (Amsterdam en Amersfoort) om voedsel uit de regio aan te bieden in kantoren van de overheid en semi-overheid zoals in Plaza, de stationrestauraties van de Nederlandse Spoorwegen. De overheid heeft inmiddels een Taskforce Multifunctionele Landbouw in het leven geroepen om deze ontwikkeling te stimuleren.
Ook de overheid zet stappen naar duurzaam en regionaal voedsel: fair-trade koffie en thee en regio-voedsel in de kantine. We vinden ondernemers bereid, ook uit de traditionele landbouw, om in deze processen te stappen en garant te staan voor een bepaalde productie. We innoveren netwerken om hen waar gewenst te begeleiden bij het opstellen van contracten. We hopen consumenten te overtuigen dat de prijs recht doet aan degene die het voedsel geproduceerd heeft en geen gift is! Van burger tot ondernemer en overheid komen initiatieven van de grond die onze hoop en visie voeden.

Verantwoordelijkheid
We mogen elkaar aanspreken op onze eigen verantwoordelijkheid en de keuzes die we maken. Ik, Maaike werd in Canada zeer getroffen door de drie R's: reduce, re-use en recycle. Allereerst dus het verminderen van wat ik echt nodig heb. Dan hergebruik van de spullen die ik nodig heb. Daar hoort ook herstel bij van als er iets kapot is gegaan. Als het tenslotte onbruikbaar is, breng ik het naar een plek waar het de recycling in kan en zo de grondstoffen opnieuw voor een ander product gebruikt kunnen worden. Het helpt ook om een keer het aantal voedselkilometers te berekenen en de voetafdruk van je eigen levensstijl.
Bij het maken van keuzes laten we ons bepalen door:
- is het gezond (veel welvaartsziekten hangen samen met voedsel)
- wat is de milieubelasting (mest, bestrijdingsmiddelen) hier of elders op de wereld
- is het moreel verantwoord, past het in onze cultuur en toont het respect en eerbied voor de Schepper.
Het is ons antwoord op de vraag Adam, mens waar ben je??
We genieten meer van minder.

Samenwerking
We spreken overheden aan op deze visies en stimuleren hen tot het vastleggen daarvan in doelen. Dan moeten deze doelen vorm krijgen. Die vorm moet de betrokken zelf invullen.
Maar je moet wel van onderen af beginnen: de maatschappij moet er ontvankelijk voor zijn. Zo ben ik begonnen om eerst een betrokken maatschappelijk collectief te vormen met geïnteresseerde agrariërs, ondernemers die ook oog hadden voor sociaal ondernemen, voor het verbreden van hun specifieke agrarische productie. Ik begon met de samenwerking vorm te geven door middel van bestaande en nieuwe verbanden te bundelen rond Ark & Eemlandschap. Later rond Stadteland.
Nu ben ik bezig met het vormgeven van een beweging Veelzijdig Platteland en proberen we de samenwerking tussen klassieke boeren en de verbrede boeren te bevorderen.
Toen ik door de opzet van Stadteland wist dat er daadwerkelijke bereidheid was om duurzame producten bijvoorbeeld voor overheden te gaan leveren, en dit ook in de praktijk mogelijk zou zijn, heb ik contact gezocht met Tweede Kamerleden en met het kabinet. Dat heeft geleid dat er binnen het ministerie van landbouw en natuurbeheer een Taskforce Multifunctionele Landbouw is gekomen die dat uitwerkt.
Het is een goede ontwikkeling dat de centrale overheid de verantwoordelijkheid ook legt bij de regionale en lokale overheden om hun duurzaamheidbeleid verder in te vullen. Een overheid moet mensen stimuleren zelf verantwoordelijkheid te nemen.

Kerken
We zijn beide geboeid door de rijkdom aan soorten, de biodiversiteit in de schepping, Maar we vooral worden we aangesproken door het appèl op rechtvaardigheid dat we overal in de bijbel tegenkomen. We ondersteunen dan ook de zogenaamde Micha-campagne met hart en ziel en hebben het Micha-manifest onderschreven.
Dat manifest richt zich op de zogenaamde Millennium doelen van de Verenigde Naties.

De profeet Micha doet een appèl op ons mensen:
Er is jou, mens, gezegd wat goed is,
Je weet wat de HEER van je wil:
niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten
en nederig de weg te gaan van je God.
Micha 6 vers 8

Ik ben ook getroffen door de richtlijnen voor de sabbat waarbij mens en dier betrokken worden. Kerken kunnen mensen helpen ontvankelijk te worden bij hun zoektocht naar verbondenheid met anderen, met andere schepselen. Een kerk uit Amersfoort bezocht ons op de startdag in september. Ik, Maaike probeer dan hun ogen te openen tijdens een wandeling op ons terrein. Nu komen er twee mensen uit die kerk hier helpen als vrijwilligers. Het is een goed gevoel om met gelijkgestemden je passie en je liefde te kunnen delen. De kerken kunnen mensen helpen die liefde in hun hart te ontdekken en te vergroten. Een bezoek aan een boerderij is een mogelijkheid.

Wensen
We hopen dat we met ons werk bij anderen een weg banen om de verbinding te leggen tussen mens, natuur en land. We hopen zo dat we anderen stimuleren hun eigen passie te ontdekken en dat we samen met anderen daarvan mogen genieten.
Ik, Jan, droom ervan twee grote bewegingen bij elkaar te brengen:

1. burgers, steden, maatschappelijke organisaties, overheden die een grote, soms nog latente vraag hebben naar rust, ruimte, kwaliteit in landschap, zorg, leerervaringen, goed en eerlijk eten e.a.. Deze vraag vertaalt zich reeds in 'Food Strategies' van steden, 'Slow food movements' in restaurants en catering, zorg- en educatieboerderijen in het landschap, omgevingskwaliteit e.a.
2. boeren die als ondernemer ontdekken dat het platteland zoveel meer te bieden heeft, die een serieuze uitbouw van het plattelandsassortiment ontwikkelen, die in samenwerking nieuwe arrangementen aanbieden. Kortom: verbreding. Wij willen samen met hen de multifunctionele landbouw als serieuze innovatieve bedrijfstrategie neerzetten en de verbinding met de burger en de stad aangaan.

Ik ben een gelovige boer. Die ontmoeting tussen stad en platteland is een missie geworden. Aan de gebouwen, de biodiversiteit, de activiteiten en alle mensen in en rond de hoeve, zie je hoe stad en platteland opnieuw aan elkaar verbonden kunnen worden. Aan de koffietafel van de Eemlandhoeve vindt de ontmoeting plaats tussen businessfiguur en de zorgman of -vrouw, tussen de student en de boer, tussen overheidsstrateeg en het kind dat van een bloem geniet, tussen wetensschapper en financiële deskundige.

Literatuur
- Micha Magazine (onderdeel van de Michacursus, een cursus die christenen wil helpen om goed en recht te doen)
Besteladres: EB Media, Postbus 2101, 7420 AC Deventer
tel: 088 32 633 83 - email: info@michacursus