Levend Huis • Ecospiritualiteit en schepping

Bezieling
Ik word geleid door een gevoel voor rechtvaardigheid. Dat gevoel had ik al als kind. Het hoort bij mijn karakter. In mijn opvoeding is dat ontwikkelt en gevoed door mijn ouders. Zij brachten mij respect en waardering bij voor de dingen om mij heen. Van jongsaf aan ben ik gefascineerd door dieren. Op elk kruispunt in mijn leven heb ik mij laten leiden door mijn intuïtie wat het beste zou zijn om recht te doen aan dat gevoel.
Daarom koos ik ervoor om rechten te gaan studeren. Nu mag ik advocaat van de dieren zijn. Het is alsof ik een droom aan het verwezenlijken ben. Ik heb de vrijheid om mij in te zetten voor de rechten van de dieren en kan dat nu op een professionele wijze, gesteund door heel veel geestverwanten doen.

Mijn geloof speelt geen rol in mijn functie als partijleider. Ik ben op een plezierige manier Rooms Katholiek opgevoed, met de tradities daarbij. Mijn ouders waren geen orthodoxe katholieken. Ik begreep niet waarom de katholieke kerk de mogelijkheid toestaat om de jacht in te zegenen en er zegenbedes worden uitgesproken over de geweren. Dat bracht mij er toe om geen lidmaat van deze kerk te worden.
Toch liet het geloof mij niet los. Ik kwam in contact met Niko Koffeman. Hij is één van de steunpilaren geweest bij het opzetten van de Partij voor de Dieren. Hij vertelde dat hij tot de Zevende Dag Adventisten behoorde, de Advent-kerk met wereldwijd 20 miljoen leden. In dit kerkgenootschap is het merendeel van de leden vegetarisch. Dat heeft me doen besluiten, me meer en meer te gaan verdiepen in deze geloofsrichting en hun opvattingen sloten wonderwel aan bij de mijne. En dus heb ik me aangesloten.

Zorgen om de leefbaarheid van de aarde
Ik zie dat we de tak van de boom waarop wijzelf zitten aan het omzagen zijn. Het grootste probleem vind ik de kortzichtigheid van de mensen, de korte termijn beleid van de overheid. We zijn onszelf niet bewust dat we in een gevarenzone verkeren. De leefbaarheid van de aarde wordt vooral aangetast door onze consumptiedrift, de zelfverrijking, de hebzucht: het is nooit genoeg, het kan niet op. Ghandi zei eens:
De aarde biedt genoeg
voor ieders behoefte,
maar niet voor ieders hebzucht.

We hebben overal veel geld voor over: auto's, vakanties, de aankleding van ons huis en allerlei hebbedingetjes, maar niet voor ons voedsel van alle dag. In de lage prijzen van het voedsel zijn niet de kosten doorberekend van de schade die door de wijze van deze bulkproductie wordt veroorzaakt (denk aan de bio-industrie). Schade aan onze leefwereld, het milieu, de aarde, de dieren. Ook de boeren zelf worden slecht betaald en agrarische gezinsbedrijven worden de dupe van de megamorfose die het CDA en de Rabobank organiseren op ons platteland.

Wat geeft hoop?
Hoopgevend vind ik dat meer en meer mensen de zorg voor natuur en milieu belangrijk vinden. Het belang van een gezond milieu staat hoger op het verlanglijstje dan het belang van werkgelegenheid en economische zekerheid. Het staat zelfs hoger genoteerd dan veiligheid. Er is een groeiende groep mensen dat zich bewust wordt van de gevarenzone waar we door onze leefstijl in terecht zijn gekomen.
Er is een groeiend aantal mensen dat zich mensen bekommert om duurzaamheid. Volgens trendwatchers wordt 2008 zelfs het jaar van nederigheid, barmhartigheid en van mededogen.
In 2004 heb ik de omroep Llink mede opgericht. Ik vind het bemoedigend om programma's te zien die gestoeld zijn op het praktisch idealisme.

Wat mogen we van elkaar en van de overheid verwachten?
Wat betreft het dierenwelzijn kan de consument het verschil maken door geen vlees meer te eten, te minderen of alleen met mate vlees te eten dat niet van de bio-industrie afkomstig is maar uit eigen land op een dier-en milieuvriendelijke wijze wordt geproduceerd. In Nederland zijn er 750.000 vegetariërs en ongeveer 4 miljoen mensen die als "vleesverlaters" het vlees regelmatig vervangen door andere eiwitproducten. Als meer mensen dat zouden doen, dan zou dat veel dierenleed en milieu-aantasting besparen. Althans van de 30 % van het vlees dat wij in Nederland produceren. Want 70% van dat vlees is bestemd voor de export. Daar hebben we in Nederland als consument geen invloed op.

De milieubelasting van vlees manifesteert zich in de uitstoot van broeikasgassen en de enorme hoeveelheid water die er voor nodig is. Volgens de FAO, de Wereld Voedsel Organisatie, neemt de veehouderij 18% van alle broeikasproductie voor zijn rekening. (dit is de letterlijke vertaling van een zinsnede uit de Executive Summery van Livestock's Long Shadow, Environmentel Issues and Options, FAO, 2006, pag. xxi; via http://www.fao.org/AG/Magazine/0612sp1.htm terug te vinden en te downloaden.)
Vlees is een inefficiënte eiwitbron. Een derde van de landbouwgronden op de wereld wordt gebruikt voor veevoer, ook in landen waar mensen onder de armoedegrens leven en zelf honger hebben. Er is 7 kg soja nodig om te komen tot 1 kg vlees.
De consument kan kiezen, maar voelt zich toch onmachtig. De overheid heeft de taak om de richting nu en voor de toekomst aan te geven. Zij kan de belangenbehartiging sturen door ook de ethische waarden daarbij te betrekken. De overheid kan de vertaalslag maken naar een duurzame samenleving. Zij heeft de macht dat te doen.

De minister van landbouw heeft plannen gemaakt om te komen tot een duurzame veehouderij over 15 jaar. De uitwerking daarvan laat de overheid echter over aan de markt over. Die markt is er nu eenmaal op uit om de kosten zo laag mogelijk te houden.
De werkelijk maarschappelijke kosten voor de vleesproductie zijn niet verdisconteerd. Denk aan dierziektenbestrijding, de gevaren voor de volksgezondheid (q-koorts, resistente bacteriën door preventief antibiotica gebruik, fijnstof etc.) Ethisch meer verantwoordelijke dierlijke producten, zoals biologisch (-dynamisch), moeten concurreren met de zwaar gesubsidieerde bio-industrieproducten uit ons land of andere landen. Als je het als boer goed wilt doen word je in feite gestraft door oneerlijke concurrentie, gesteund door de overheid.
Weinig mensen realiseren zich dat er in Nederland 4 miljoen mensen zijn die vrijwillig lid zijn van groene organisaties voor pakweg 20 Euro per jaar. Maar tegelijk zijn alle Nederlanders onvrijwillig (via de blauwe envelop van de belasting) 'donateur van de bio-industrie' voor een bedrag van meer dan 100 Euro. Dat is toch te gek voor woorden, dat ook die 4 miljoen mensen mee moeten betalen aan een systeem dat ze verafschuwen en dat slecht is voor mens, dier, natuur en milieu?

Andere landen
Andere landen die zich economisch snel ontwikkelen zoals China en India, kijken naar het westen. Zij willen weten wat wij onder welvaart verstaan. Welvaart wordt vertaald in de hoeveelheid auto's en de vleesconsumptie. Wij, westerse landen hebben de plicht hen te wijzen op de schadelijke effecten van onze welvaart, zoals het energieprobleem, lucht- en waterverontreining. Onze welvaart staat welzijn en de duurzaamheid in de weg. We exporteren nog steeds bijvoorbeeld de bio-industrie naar China en andere ontwikkelingslanden, en niet het concept van een duurzame veehouderij met oog voor dierenwelzijn en milieu.

Deugden
De christelijke kerken kennen zogenaamde deugden en zonden. Van de deugden geloof, hoop, liefde, voorzichtigheid, rechtvaardigheid, sterkte en matigheid, spreekt mij de liefde het meeste aan. Vanuit de liefde kun je jezelf openen en zicht krijgen op je omgeving. Zo krijg je gevoel voor andere belangen dan alleen je eigen belang. Op deze wijze, vanuit de liefde, krijg je ook oog voor de belangen van dieren. Dat gevoel voor de verschillende belangen kun je dan laten meewegen in de beslissingen die je neemt. De liefde leert je zintuiglijkheid en op dat wijze oog te krijgen voor de meest kwetsbaren.
De deugd rechtvaardigheid is het ijkpunt voor de beslissingen in mijn leven. Maar de liefde leert mij de belangen van anderen, dieren en de meest zwakken te zien die voorafgaan om te komen tot rechtvaardige beslissingen.
Matigheid spreekt mij ook aan. Met behulp van een test kun je de zogenaamde ecologische voetafdruk van jezelf meten: hoeveel ruimte gebruik jij op aarde door je eigen leefstijl? Het kan je helpen na te denken wat je kunt veranderen. Dat kunnen soms slimme oplossingen en maatregelen zijn waar je niet aandacht en leiden tot respectvolle keuzes waar je zelf trots op kunt zijn.

Zonden
Van de zonden die de christelijke traditie van oudsher kent: hoogmoed, afgunst, toorn, luiheid, gierigheid, vraatzucht en onkuisheid, beschouw ik de hoogmoed als een belangrijke zonde.
Veel mensen voelen zich boven alles verheven en beschouwen zich het centrum van het heelal. Zij menen dat zij zich alles kunnen toe-eigenen. Dat heeft veel negatieve gevolgen voor het omgaan met elkaar en met dieren. Dieren en mensen zijn niet gelijk aan elkaar, maar je kunt ze wel op een gelijkwaardige wijze meenemen in de beschouwingen en beslissingen.

Rol voor de kerken en andere geloofgemeenschappen
Ik hoop dat de kerken een inspirerende rol gaan spelen door de discussie aan te gaan en door in te gaan op actuele thema's die de leefbaarheid van de aarde betreffen. Het principe van rentmeesterschap moet opnieuw doordacht worden en ter discussie staan.
Dat kan ook met het opzetten van bijvoorbeeld een weblog. Ook de inzet van de werkgroep Kerk en Dier, de projectgroep Kerk en Milieu en andere betrokken groepen bij het interkerkelijke milieunetwerk verdienen steun en aandacht.
En ik hoop heel erg dat de film van ons wetenschappelijk bureau, Meat the Truth, in alle kerken te zien zal zijn. Mensen die vanuit hun levensbeschouwing op willen komen voor alles wat leeft, zouden nieuwe inspiratie uit deze film kunnen putten voor handelingsperspectieven die elke burger heeft om de aarde een beetje leefbaarder te maken en het klimaatprobleem aan te pakken.
Samen kunnen we de wereld een plaats maken waar mededogen en duurzaamheid weer de plek krijgt die we eigenlijk allemaal diep in ons hart prettig zouden vinden.

Literatuur
- Beginselverklaring Partij voor de Dieren zie www.partijvoordedieren.nl
- Meer info over de schadelijke milieueffecten van vlees: www.meatthetruth.nl