De eerste complete dag.
God heeft hard gewerkt om ruimte, tijd en plaats te scheppen; De mens mag beginnen met ... een vrije dag. Die heeft nog geen vinger uitgestoken. Die eerste dag is letterlijk de proto-dag, maatgevend voor alle dagen.
Elke sabbat (Exodus 20 vers 8-10, maar ook Deuteronomium.5 vers 12-15!) is klein-Pascha: bevrijding: vier de vrijheid en betrek daarin allen en alles waarmee jij te maken hebt (het sabbatsgebod is het enige waarin die allemaal genoemd worden, mensen en dieren). Sabbat vieren is sabbat gunnen.
Denk ook aan het sabbatsjaar ( zie bijvoorbeeld Exodus 23 vers 10-12): consideratie met het land /de aarde: die mag niet uitgeput worden. Opvallend dat dat verbonden wordt met de armen!
De sabbat is een niet te onderschatten zegen. Daarmee is de tijd besneden. Geen (stel je voor!) oeverloos maar doorgaande stroom, dodelijk vermoeiend, eindeloos, maar je mag de tijd leven, in stukjes van zeven dagen, mondjesmaat, mensenmaat, te overzien en te overleven. Je mag van ophouden weten, je moét van ophouden weten. Dat is een gebod. Begrenzing, structurering terwille van vrijheid. ’
t Vergt te veel om nu een excurs te maken over de zondag in samenhang met de sabbat (elke zondag is klein-pasen). Alleen dit: wanneer weigeren we nou eens allemaal die agenda’s en kalenders die de week laten beginnen met de maandag als eerste dag?! Dat is symptomatisch voor een cultuurbarbarendom dat niets meer weet van z’n wortels en levensbronnen, en eigenlijk ons weer terugvoert naar de egyptische duisternis van de werkslavernij als hoogste goed.
Om de onderlinge verbanden in de gaten te houden nog even dit: Tien scheppingswoorden klinken er in dit verhaal over de aarde als huis. De Tien Woorden (‘geboden’) zijn er gegeven als huis-regels om naar Gods bedoeling daarop te wonen. De tien plagen zijn beeld van wanneer dat vergeten, genegeerd, afgewezen wordt: ongebreidelde, uitvergrote, heilloze perversie van de goede schepping.
Maar dat heeft niet het laatste woord. Dat heeft God, die de mens steeds weer aanspreekt en antwoord vraagt en uitnodigt Hem te vieren, de schepping te vieren en de vrijheid te vieren en te delen met elkander en elk ander.